MSC คืออะไร? ต่างจาก HSC อย่างไร?

เมื่อพูดถึงสเต็มเซลล์ หลายคนอาจเคยได้ยินทั้งคำว่า MSC และ HSC อยู่บ่อยครั้ง แต่ยังไม่แน่ใจว่าเซลล์ 2 ชนิดนี้คืออะไร ต่างกันตรงไหน และเกี่ยวข้องกับการเก็บสเต็มเซลล์อย่างไรบ้าง

บทความนี้ AVIOLA จะพาคุณทำความเข้าใจอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ตั้งแต่สเต็มเซลล์คืออะไร MSC คืออะไร HSC คืออะไร รวมถึงความต่างของทั้งสองชนิด และเหตุผลว่าทำไมการวางแผนเก็บสเต็มเซลล์ตั้งแต่ต้นจึงอาจช่วยให้มีทางเลือกด้านสุขภาพที่ครอบคลุมมากขึ้นในอนาคต

สเต็มเซลล์คืออะไร?

สเต็มเซลล์ หรือเซลล์ต้นกำเนิด คือเซลล์ตั้งต้นของร่างกายที่มีคุณสมบัติสำคัญ 2 อย่าง คือ สามารถแบ่งตัวเพิ่มจำนวนได้ และสามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์ชนิดต่าง ๆ ได้ตามบทบาทของร่างกาย

หากอธิบายให้เข้าใจง่าย ในมิติของการเก็บสเต็มเซลล์และการดูแลสุขภาพระยะยาว สเต็มเซลล์ที่คนมักพูดถึงกันบ่อย มี 2 กลุ่มหลัก ได้แก่ HSCs และ MSCs ซึ่งแม้จะอยู่ในคำว่า stem cell เหมือนกัน แต่หน้าที่และความเด่นของแต่ละกลุ่มแตกต่างกันพอสมควร

สเต็มเซลล์ 2 ชนิดหลักที่ควรรู้จัก

· HSCs (Hematopoietic Stem Cells) เป็นสเต็มเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน
· MSCs (Mesenchymal Stem Cells) เป็นสเต็มเซลล์ที่ได้รับความสนใจมากในด้านการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ การอักเสบ และเวชศาสตร์ฟื้นฟู

MSC คืออะไร?

MSC ย่อมาจาก Mesenchymal Stem Cells หรือในบางบริบทอาจเรียก Mesenchymal Stromal Cells เป็นกลุ่มสเต็มเซลล์ที่ได้รับความสนใจมากในโลกของ regenerative medicine เพราะเกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูเนื้อเยื่อและการตอบสนองต่อการอักเสบ

เมื่อคนส่วนใหญ่พูดถึงการดูแลสุขภาพระดับเซลล์ การฟื้นฟู หรือ regenerative wellness ก็มักจะนึกถึง MSC เป็นหลัก เพราะเป็นเซลล์ที่ถูกพูดถึงมากในงานวิจัยด้านเนื้อเยื่อ กล้ามเนื้อ ข้อ กระดูก ผิว และสมดุลของร่างกาย

MSC มีบทบาทอย่างไร

· เกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ
· ได้รับความสนใจในมิติของการอักเสบและภูมิคุ้มกัน
· ถูกพูดถึงมากในด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟูและการวางแผนสุขภาพระยะยาว

MSC มักพบได้จากแหล่งไหนบ้าง

· เนื้อเยื่อสายสะดือ หรือ Cord Tissue Stem Cells
· เยื่อหุ้มรก หรือ Amnion Tissue Stem Cells
· เนื้อเยื่อรก หรือ Placenta Stem Cells
· เนื้อเยื่อไขมัน หรือ Adipose-Derived Stem Cells

HSC คืออะไร?

HSC ย่อมาจาก Hematopoietic Stem Cells เป็นสเต็มเซลล์ที่มีบทบาทสำคัญต่อการสร้างเม็ดเลือดและการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน จึงเป็นกลุ่มสเต็มเซลล์ที่ถูกพูดถึงมากในโรคระบบเลือดและโรคภูมิคุ้มกันบางประเภท

หากอธิบายให้เห็นภาพง่าย ๆ HSC คือสเต็มเซลล์ที่เด่นในมิติของเลือด ไขกระดูก และภูมิคุ้มกัน ซึ่งต่างจาก MSC ที่ถูกพูดถึงมากในเรื่องเนื้อเยื่อและการฟื้นฟู

HSC มีบทบาทอย่างไร

· เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดเลือดชนิดต่าง ๆ
· มีบทบาทต่อระบบเลือดและระบบภูมิคุ้มกัน
· มีความสำคัญในบริบทของโรคระบบเลือดและโรคภูมิคุ้มกันบางกลุ่ม

HSC มักพบได้จากแหล่งไหนบ้าง

· เลือดสายสะดือ หรือ Cord Blood Stem Cells
· ไขกระดูก หรือ Bone Marrow Transplant 

MSC ต่างจาก HSC อย่างไร?

1. ต่างกันที่หน้าที่หลักของเซลล์

MSC เด่นด้านการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ การอักเสบ และเวชศาสตร์ฟื้นฟู ขณะที่ HSC เด่นด้านระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน

2. ต่างกันที่แหล่งที่พบ

MSC มักพบในแหล่งเนื้อเยื่อ เช่น เนื้อเยื่อสายสะดือ รก เยื่อหุ้มรก และไขมัน ส่วน HSC มักเกี่ยวข้องกับเลือดสายสะดือและไขกระดูก

3. ต่างกันที่มิติของการนำไปใช้

MSC มักถูกพูดถึงในด้าน regenerative medicine และการฟื้นฟู ขณะที่ HSC มีบทบาทชัดในบริบทของโรคระบบเลือดและภูมิคุ้มกันบางกลุ่ม

4. ต่างกันที่สิ่งที่หลายคนคาดหวังจากการเก็บ

คนที่สนใจการฟื้นฟูและสุขภาพระยะยาวมักให้ความสนใจกับ MSC มาก ขณะที่คนที่มองด้านเลือดและภูมิคุ้มกันมักสนใจ HSC มากกว่า

แหล่งเก็บสเต็มเซลล์แต่ละแบบให้ MSC หรือ HSC?

หากมองในเชิงการวางแผนเก็บสเต็มเซลล์ สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่เก็บหรือไม่เก็บ แต่ต้องเข้าใจด้วยว่าแหล่งจัดเก็บแต่ละแบบให้สเต็มเซลล์ชนิดใดเป็นหลัก เพราะแต่ละชนิดมีบทบาทต่างกัน

MSC หรือ HSC สำคัญกว่ากัน?

คำตอบคือ ไม่มีชนิดไหนสำคัญกว่ากันแบบตายตัว เพราะทั้ง MSC และ HSC มีบทบาทคนละแบบ และต่างมีคุณค่าในคนละมิติของสุขภาพ

ดังนั้น เวลาถามว่า MSC หรือ HSC ดีกว่ากัน คำถามที่เหมาะกว่าคือ เป้าหมายของการเก็บคืออะไร และกำลังมองหาทางเลือกด้านสุขภาพในมิติไหนมากกว่า

แล้วมีทางไหมที่เก็บครั้งเดียว แต่ได้ทั้ง MSC และ HSC?

มีค่ะ และหนึ่งในช่วงเวลาที่มีคุณค่ามากที่สุดก็คือ “การเก็บสเต็มเซลล์แรกคลอด” เพราะเป็นช่วงที่สามารถวางแผนเก็บได้มากกว่า 1 แหล่งในเวลาเดียวกัน

· เลือดสายสะดือ ให้ HSC เป็นหลัก
· เนื้อเยื่อสายสะดือ ให้ MSC เป็นหลัก
· เยื่อหุ้มรกและเนื้อเยื่อรก ให้ MSC เป็นหลัก

นั่นหมายความว่า หากวางแผนตั้งแต่วันคลอด ก็มีโอกาสเก็บสเต็มเซลล์ที่ครอบคลุมทั้ง 2 กลุ่มได้ในช่วงเวลาเดียวกัน ซึ่งเป็นเหตุผลที่หลายครอบครัวให้ความสำคัญกับการเก็บสเต็มเซลล์แรกคลอดในฐานะ biological asset สำหรับอนาคต

สรุป

หากสรุปให้เข้าใจง่าย สเต็มเซลล์ที่คนมักพูดถึงบ่อยมี 2 กลุ่มหลัก คือ MSC และ HSC โดย MSC เด่นด้านการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ การอักเสบ และเวชศาสตร์ฟื้นฟู ส่วน HSC เด่นด้านระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน

ทั้งสองชนิดมีคุณค่าคนละแบบ และในบางกรณี เช่น การเก็บสเต็มเซลล์แรกคลอด ก็สามารถวางแผนเก็บให้ครอบคลุมทั้ง MSC และ HSC ได้พร้อมกัน จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของการวางแผนสุขภาพระยะยาวที่หลายครอบครัวให้ความสำคัญ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

MSC คืออะไร?

MSC คือ Mesenchymal Stem Cells หรือ Mesenchymal Stromal Cells เป็นสเต็มเซลล์ที่ได้รับความสนใจมากในด้านการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ การอักเสบ และเวชศาสตร์ฟื้นฟู

HSC คืออะไร?

HSC คือ Hematopoietic Stem Cells เป็นสเต็มเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดเลือด และมีบทบาทสำคัญต่อระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน

MSC กับ HSC ต่างกันอย่างไร?

MSC เด่นด้านเนื้อเยื่อ การอักเสบ และการฟื้นฟู ส่วน HSC เด่นด้านระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน จึงมีบทบาทและแหล่งที่พบต่างกัน

เลือดสายสะดือมี MSC หรือ HSC?

เลือดสายสะดือให้ HSC เป็นหลัก จึงมักถูกพูดถึงมากในมิติของระบบเลือดและภูมิคุ้มกัน

เนื้อเยื่อสายสะดือมี MSC หรือ HSC?

เนื้อเยื่อสายสะดือให้ MSC เป็นหลัก จึงเป็นแหล่งที่ได้รับความสนใจมากในด้านการฟื้นฟูและเวชศาสตร์ฟื้นฟู

ถ้าอยากเก็บทั้ง MSC และ HSC ทำได้ไหม?

ทำได้ในบางกรณี โดยเฉพาะการเก็บสเต็มเซลล์แรกคลอดที่สามารถวางแผนเก็บจากหลายแหล่ง เช่น เลือดสายสะดือและเนื้อเยื่อสายสะดือพร้อมกัน